کود اسبی کمپوست شده کاملاً شسته می شود تا بعضی از مواد موجود در آن که مانع رشد مسلیوم قارچ می شوند از آن خارج شوند. آب اضافی کمپوست را خارج کرده و پس از آنکه رطوبت آن حدود 60% رسید آن را در شیشه های نیم متری یا کیسه های پلاستیکی پلی پروپلین ریخته و کمی استریل می کنند. درِ شیشه ها یا کیسه های پلاستیکی را با درپوش پنبه ای بسته و در حرارت 121 درجه سانتیگراد به مدت 2 ساعت در اتوکلاو استریل می نمایند. پس از سرد شدن با استفاده از کشت خالص قارچ مایه زنی می شود و در محل مناسب و تاریک اَنکوباتور در حرارت 22 تا 24 درجه سانتیگراد نگهداری می شود و پس از 2 هفته قارچ رشد نموده و اسپان آماده مصرف می گردد. از این بذر به عنوان ماده تلقیح برای کیسه ها و شیشه های دیگر نیز می توان استفاده نمود.
آن بخش از اندام های قارچ را که به پرورش دهندگان هنگام کشت در بستر مورد استفاده قرار می دهند در اصطلاح اسپان می گویند که مساوی بذر در گیاهان آلی در نظر گرفته می شود.
در واقع اسپان انتقال عضوی از بافت قارچ در شرایط استریل بر روی دانه گندم یا غلات دیگر می باشد. کیفیت بذر پایه و اساس موفقیت در تولید قارچ خوراکی است. چنانچه بذر یا اسپان فاقد کیفیت مطلوب باشد، موفقیتی در کشت قارچ حاصل نخواهد شد هرچند سایر شرایط کاملاً مهیا باشد.
در گذشته قارچ کاران برای تهیه اسپان با برداشت آنکه، بر روی قسمتی از خاک اراضی که قارچ در آن به طور طبیعی رشد کرده بود به مقداری که فکر می کردند مسلیوم قارچ در آن وجود دارد برمی داشتند و سپس آن را روی بستری که از پیش آماده شده بود پخش کرده و پس از اینکه مسلیوم کاملاً سطح بستر را می پوشاند از ان برای مایه کوبی سایر بسترها استفاده می کردند.
از آنجا که روش فوق از کشت خالص قارچ استفاده نمی شد و شرایط نیز استریل نبود، در هنگام استفاده از اسپان بسیاری از آفات و امراض نیز همراه با اسپان بر روی بسترها منتقل شده و خسارت ایجاد می کردند. اولین بذر اسپان ناشی از کشت خالص قارچ در سال 1905 در آمریکا تولید و جایگزین سیستم قدیمی تولید بذر شده و در حال حاضر تهیه اسپان در سراسر دنیا با استفاده از کشت های خالص قارچ صورت می گیرد.
تولید انبوه بذر به کار می روند کاملاً استریل شده و پس از انتقال بذر بر روی بستر نیز به منظور جلوگیری از آلودگی هوای مورد نیاز در سالن های پرورش از درون فیلترهای خاص عبور داده می شوند.
در سال 1931 سیندن، غلات را به عنوان ماده مناسب برای تولید بذر قارچ معرفی کرد.
مسلیومی که روی دانه غلات رشد می کرد، راحتتر روی بستر پخش شده و به خوبی با آن مخلوط می شود. قبل از استفاده از دانه های غلات، از کود اسبی کمپوست شده و ساقه توتون به عنوان محیط کشت مورد استفاده قرار می گرفت. اسپان های تهیه شده به وسیله بذر غلات به علت قرار داشتن مسلیوم قارچ در سطح اسپان ممکن بود در اثر مقدار کمی از آمونیاک تولیدی در کمپوست از بین برود در صورتیکه در اسپان های تولید شده از کود اسب به دلیل رشد مسلیوم در درون کود، کاملاً از بین رفته و پس از تبخیر آمونیاک از بستر می توانستند دوباره رشد کرده و بستر را بپوشانند.
در مورد تهیه سویه 3 روش شناخته شده است:
1- روش کشت توده اسپر
2- روش کشت بافت
3- روش کشت مِسِلیوم
با کشت متوالی مسلیوم بر روی محیط کشت های مناسب طی سالهای طولانی اسپان سَویه مورد نظر را می توان تهیه نمود. فراهم نمودن سویه به روش کشت اسپُر فقط زمانی امکان پذیر است که قبل از استفاده وسیع با سویه مادر مقایسه و در صورت مطلوب بودن اقدام به تهیه بذر یا اسپان شود، اینچنین کشتهایی که از کشت اسپُر ناشی شده اند ممکن است اختلافات ژنتیکی متعددی از خود نشان دهند.
در کشت بافت یک قطعه کوچک از اندام باردهی قارچ در شرایط کاملاً استریل جدا شده، روی محیط کشت منتقل می شود. مسلیوم حاصل می تواند برای تولید بذر در دوره های متعدد استفاده شود. تجدید کشت مسلیوم باید هر 3 ماه یکبار انجام شود.
۲. پرورش قارچ دکمه ای - آشنایی با مفهوم سویه - آشنایی با انتخاب سویه
توليد بذر بايد در شرايط كاملاً استريل انجام بگيرد
. قارچ همانطور كه گفته شد از بافت قارچ و گاهي اوقات نيز از اسپر استفاده مي شود . براي تهيه مايع قارچ (مسليوم) در آزمايشگاه كاملاً استريل يك نمونه از قارچ سالم را از بستر كشت انتخاب كرد يم را در الكل خالص فرو برده و به سرعت از روي شعله عبور مي دهيم تا ضدعفوني گردد سپس تكه هاي بسيار نازكي از بافت دروني آن را جدا نموده و روي محيط كشت قرار مي دهيمقارچها نیز مانند گیاهان به روش جنسی و هم به روش غیرجنسی تکثیر می شوند، در روش جنسی به جای بذر تولید اِسپُر می نماید و این اِسپُر دارای نیمی از صفات کلی قارچ بوده و وقتیکه دو اِسپُر غیر همجنس ولی سازگار کنار هم قرار می گیرند می توانند تولید اندام باردهی نمایند این روش تکثیر ممکن است اختلافات ژنتیکی متعددی از خود نشان دهد بنابراین در کارگاههای تولیدی از این روش جهت تولید قارچ استفاده نمی کنند. فقط در آزمایشگاه جهت تهیه سَویه های مناسب و مقاوم و پرمحصول از این روش استفاده نموده و پس از تست به روش غیر جنسی برای تکثیر استفاده می کنند. در روش تکثیر غیر جنسی از مِسِلیوم که توسط کِشت بافت تهیه شده استفاده می گردد. برای تولید اسپان قارچ یک آزمایشگاه مورد نیاز است. فاصله آزمایشگاه و سالن پرورش حداقل 500 تا 600 متر باید باشد تا آلودگی ایجاد نشود. هنگام احداث آزمایشگاه جهت باد هم باید در نظر گرفته شود اگر واحد تهیه کمپوست هم داشته باشیم نباید جهت وزش باد از سالن های نگه داری کمپوست به طرف آزمایشگاه باشد.
در میان عوامل فیزیکی درجه حرارت یکی از فاکتورهای لازم جهت تولید و پرورش قارچ می باشد ولی قارچ می تواند رِنج وسیعی از تغییرات درجه حرارت را تحمل نماید. در مرحله ریشه دوانی جهت رشد سریع مِسِلیوم درجه حرارت باید ثابت نگه داشته شود. که حرارت مطلوب در این مرحله 25 درجه سانتی گراد می باشد.( قارچ دکمه ای، 18 درجه سانتیگراد برای تولید اندام باردهی)
تشکیل اندام های باردهی در حرارت 15 تا 25 درجه سانتی گراد صورت می گیرد که بیشترین میزان آن در حرارت 18 تا 22 درجه سانتی گراد است.
در گونه پلوروتوس اُستراتوس حرارت مطلوب باید برای تشکیل اندام باردهی در حدود 16 درجه سانتی گراد می باشد. وجود CO2 یا دی اکسیدکربن، در مرحله ریشه دوانی موجب تحریک رشد مِسِلیوم قارچ می شود که غلظت 2 تا 28% علاوه بر آنکه سبب تحریک رشد مِسِلیوم می گردد باعث می شود قارچ صدفی در رقابت با سایر میکرواُرگانیسم ها (موجودات میکروسکپی در کمپوست) که نمی توانند غلظت بالای CO2 را تحمل نمایند پیروز شود.
تذکر: غلظت 5/37% CO2 مانع رشد مِسِلیوم می گردد. مِسِلیوم قارچ صدفی ادر است تحت شرایط نیمه هوازی (در غیاب اکسیژن زیاد) رشد می کند ولی برای تولید اندام باردهی باید اکسیژن کافی در اختیار قارچ قرار داده شود.
در مراحل اولیه تشکیل اندام باردهی نور مناسب اهمیت بسیار زیادی در افزایش محصول خواهد داشت. رطوبت مطلوب کمپوست قارچ صدفی 65 تا 70% و رطوبت مطلوب هوای داخل سالن (رطوبت نسبی اهمیت دارد) در حدود 85 تا 90% می باشد.
